Draaiorgel De Stolwijker
Draaiorgel De Stolwijker is een Nederlands straatorgel met een geschiedenis die teruggaat tot omstreeks 1920. Het instrument begon zijn bestaan als dansorgel en werd later door Carl Frei verbouwd tot een 72-toets straatorgel.
Van dansorgel naar straatorgel
De Stolwijker werd omstreeks 1920 gebouwd door een Belgische orgelbouwer, waarschijnlijk Emile Devreese. Het instrument deed aanvankelijk dienst als dansorgel in een danszaal in Stolwijk. Aan die plaats dankt het orgel zijn huidige naam.
In de jaren dertig werd het orgel door de Duitse orgelbouwer Carl Frei verbouwd tot een 72-toets straatorgel. Daarmee begon een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van het instrument.
Eigenaren en standplaatsen
Als straatorgel heeft De Stolwijker door de jaren heen verschillende eigenaren en huurders gekend. In de periode van ongeveer 1935 tot 1942 maakte het instrument deel uit van de collectie van de bekende Amsterdamse orgelverhuurder Willem van Jaaren.
Na de Tweede Wereldoorlog kende het orgel onder andere Arnhem, Assen en Hoogeveen als standplaats. In 1974 kwam De Stolwijker in Belgiรซ terecht.
Bijna naar AmerikaIn 1975 stond De Stolwijker in Antwerpen al gereed om naar Amerika te worden verscheept. De kort daarvoor opgerichte Stichting Draaiorgelvrienden Assen wist dit te voorkomen en kocht het orgel.
Restauratie
Toen De Stolwijker in 1975 werd aangekocht, verkeerde het orgel in slechte staat van onderhoud. Henk Veenigen uit Balkbrug voerde een grondige restauratie uit.
Daarbij werd het instrument ook uitgebreid. Er kwamen onder andere trombones en een bifoon-tegenzang bij. Ook werd een nieuw register bourdon op de zang aangebracht.
Het front werd opnieuw geschilderd en voorzien van drie beelden, gemaakt door Jetse de Boer uit Leeuwarden.
In oktober 1976 werd het gerestaureerde orgel feestelijk opnieuw in gebruik genomen door mr. Romke de Waard. Voor deze gelegenheid componeerde hij speciaal de mars โk Wil Assen verrassen.
Vanaf dat moment deed De Stolwijker dienst als stadsorgel van Assen. Het orgel bleef niet alleen in de Drentse hoofdstad: vanuit Assen werden ook vele uitstapjes in Europa gemaakt.
Draaiorgelmuseum Assen
Toen in 1981 in Assen het draaiorgelmuseum werd opgericht, kreeg De Stolwijker daar een vaste plaats.
Het orgel bleef tot de sluiting van het museum in 2008 onderdeel van de collectie. Na de opheffing van de draaiorgelstichting in 2012 kwam het instrument in bezit van een liefhebber uit Assen.
De Stolwijker bleef daarmee verbonden aan de stad en wordt regelmatig bespeeld in Assen en de wijde omgeving.
Dispositie
De Stolwijker telt in totaal 255 pijpen.
Bassen
8 toetsen, 2-sterk, met in forte trombone.
Accompagnement
11 toetsen, 2-sterk.
Zang
22 toetsen: viool 2-sterk, celeste 2-sterk, bifoon 1-sterk en bourdon zang 2-sterk.
Tegenzang
13 toetsen: undamaris 2-sterk en bifoon-tegenzang 2-sterk.
Overige registers
Tremolo op de zang en bifoon-tegenzang.
Slagwerk
Grote trom: 1 toets
Kleine trom: 2 toetsen