Draaiorgel de Klok van Möhlmann is een Nederlands straat-mortierorgel dat in 1927 werd gebouwd.
Henk Möhlmann (1964)
Het orgel werd in 1927 gebouwd/geleverd door Carl Frei en is een straat-mortierorgel, als extra muzikale attractie was er een koperen buisklok in gebouwd. In 1952 werd het door de Amsterdamse eigenaar/verhuurder Henk Möhlmann gerestaureerd en van drie bewegende orgelbeelden voorzien.
Möhlmann maakte verre reizen met het orgel. Zo is hij ermee in 1952 bij de Jan van Riebeeckherdenking in Kaapstad geweest.
Ook maakte hij in 1964 met het orgel een goodwillreis naar het Caribisch gebied voor de Nederlandse fabrikant Philips. Dit concern verlangde daarom, dat het orgel tijdens deze contract periode de naam Draadereniorgel Philipine zou dragen. In 1970 is draaiorgel ‘De Klok’ te bewonderen in de succesfilm ‘Ein Hertz geht auf reisen’ waarin Heintje Simons de hoofdrol speelt. De film is zo succesvol en Hein Simons ontvangt hiervoor een Goldene Leinwand de hoogste Duitse filmprijs. Ook eigenaar Möhlmann is op 1:07 even in beeld wanneer hij een kwartje in het mansbakje legt.
Export naar Australië
In januari 1976 vertrok het orgel naar Australië. Möhlmann verkocht het aan mevr. Verolme, voorzitter van een vereniging van Australische Nederlanders in Adelaide. In de jaren 90 werd het eigendom van Craig Robson in Sydney en daarmee onderdeel van zijn collectie mechanische muziekinstrumenten. Het orgel maakt tot op heden deel uit van deze verzameling, maar speelt niet meer naar behoren.
Een soortgelijk zusterorgel in Nederland
Sinds 2008 is het orgel De Klok van Neleman (dat lange tijd De Zwerver heette) weer in goede conditie gebracht en is in handen van Paul Smits uit Tienhoven. Ook dit orgel werd in 1927 door de firma Mortier in Antwerpen gebouwd en kan qua klank en uiterlijk als zusterorgel van de Klok van Möhlmann worden beschouwd. In tegenstelling tot laatstgenoemd orgel heeft de Klok van de heer Smits geen register Cello.
Mortier draaiorgel “De Klok van Neleman”
medio de twintiger jaren van de vorige eeuw bouwde de fameuze firma mortier 2 vrijwel identieke draaiorgels in opdracht van de Bredase orgelbouwver annex reparateur en noteur Carl Frei. Zij kregen serienummers 990 en 988. Het belan- grijkste verschil tussen de 2 orgels was dat nr 990 het register Cello had, en het front van de zijluifels opengewerkt was. Nr 990 ging in 1927 naar de Amster damse verhuurder Möhlmann-Warnies waar het orgel de naam De Klok kreeg.
Vanwege de messing buis in de zijn is. De andere, nr 998, ging naar de Bus- sumse orgelbouwer en -exploitant P.9. Pluer. In 1937 verkocht de heer Pluer dit orgel aan de heer H.J. Roode, een woonwagenbewoner uit Twente. Deze heeft ruim 30 jaar met het orgel rondgetrokken in het oosten van het land, waarbij het orgel gemonteerd was op een wagen getrokken door een paard Roode noemde zijn orgel daarom treffend “Zwerver”.
In 1960 zette Roode er een punt achter, waarna het orgel werd terugverkocht aan de firma Pluer. Kort daarna werd het orgel doorverkocht aan de heer Dries Neleman, draaiorgelexploitant uit Breda. Na een aantal jaren dat Neleman het orgel verhuurde (o.a. aan Joop van der Woude) ging hij het orgel zelf op straat exploiteren; eerst in Jilburg, later vooral in Breda. Intussen was het orgel “Klok 2” gaan heten, en gaandeweg ontstond de naam “De Klok van Neleman”. Neleman raakte zeer gehecht aan het orgel, en toen hij in de loop van de negentiger jaren stopte met de straatexploitatie en zijn draaiorgels een voor een verkocht was het zijn Klok die hij tot het allerlaatst behield. Pas in 2002, met pijn in zijn hart, werd ‘De Klok van Neleman” verkocht aan Chris van Laar- hoven te Hilvarenbeek.
In 2005 werd het orgel verkocht aan Paul Smits uit Jienhoven, die het orgel met steun van het Nationaal Fonds Draaiorgelbehoud grondig liet restaureren waarbij de niet authentieke toevoegingen die er in de loop der jaren waren aangebracht weer verwijderd werden. Ook kwam terug de holle messing buis in de linker nis die voor zo’n karakteristieke begeleiding zorgt en waaraan “De Klok” zijn naam ontleent. Verder werd “De Klok teruggeplaatst op de originele driewielige duwkar. En zo is “De Klok van Neleman” sinds 2008 weer regel- matig te horen met als extra bijzonderheid dat het uitgebreide originele boeken- bestand daterend vanal de dertiger jaren arotendools bohoudon blool
