Orgelfeest in de Jordaan – Draaiorgel De Canadees

Orgelfeest in de Jordaan – Draaiorgel De Canadees

Een historische Telstar-uitgave met het bekende draaiorgel
De Canadees uit Hellendoorn. Op de achterzijde van de
originele platenhoes staat een bijzonder uitgebreid verhaal over de
geschiedenis, restauraties en verschillende eigenaren van dit orgel.

De plaat verscheen bij Telstar Parade onder
catalogusnummer TPA 89.512. Op de hoes wordt het instrument
aangeduid als Drehorgel, Streetorgan en Draaiorgel.

Tijdens de toen volgende donkere oorlogsjaren was het instrument actief
in het verzet: in de machtige „buik” van het orgel werden wapens gesmokkeld
van bevrijd naar bezet Nederland door de ondergrondse strijdkrachten.

Vlak na de oorlog kwam het orgel in handen van een goudsmid te Gouda, die
het in zijn garage stalde. Maar een garage is niet bepaald een orgelwerkplaats
en het instrument stond dan ook vergeten in een hoek, met alle gevolgen
van dien.

In slechte staat werd het hier ontdekt door de heer E. v.d. Veen die het
instrument meteen opkocht. Het orgel werd geheel leeg gesloopt en opnieuw
beleerd. Ook het fluitwerk kreeg een grondige beurt voor het weer opnieuw
op zijn plaats werd aangebracht.

Nog was het werk niet klaar er moest een nieuwe blaasbalg in, en het
instrument moest in toon gebracht worden. Deze werkzaamheden werden verricht
door de bekende orgelbouwer Karel Struis, die als bekwaam
vakman bij vele orgelliefhebbers bekend staat.

Ook werd een groot aantal nieuwe boeken besteld bij een der beste noteurs,
wijlen de heer Piet Maas. Het instrument was als herboren
en eerst nu achtte de heer v.d. Veen de tijd gekomen om dit prachtige orgel
te exploiteren bij zijn autocaroussel, waar het aan belangstelling nooit
te klagen had.

12 jaar lang liet het orgel zijn klanken over de kermissen horen. Hierna
werd het gekocht door twee enthousiaste orgelliefhebbers de
Gebr. Kussendrager te Gorredijk.

Natuurlijk was het orgel na al deze omzwervingen wel weer aan een grote
beurt toe, het was inmiddels 1958, maar orgel-restaurateurs zaten in deze
tijd niet bepaald om werk verlegen en het kostte dan ook wel enige moeite
om iemand te vinden.

Het werd de fa. W. Stelleman-Berge te Eindhoven en wederom
werden nieuwe boeken besteld. Na de restauratie bleef het orgel tot
1966 zijn klanken laten horen in
Gorredijk en omgeving waar het vanouds reeds een graag
geziene „gast” was.

Door ziekte echter van een der gebroeders kwam het instrument op non actief
te staan en werd besloten het orgel van de hand te doen. Vele liefhebbers
melden zich, maar een mortier-orgel kost natuurlijk een lieve duit. Er was
bovendien een prachtige wagen voor gemaakt etc.

Inmiddels was het orgel door deze mensen als
„DE CANADEES” gedoopt, gezien zijn grootste verleden in
de bezettingstijd.

Orgelliefhebbers zijn er onder alle lagen der bevolking en zo gebeurde het
dat de autorijschoolhouder de heer De Ruiter uit Hellendoorn
bij de heren kwam, zag en overwon.

Het instrument speelde nog goed maar een orgel vraagt voortdurend om
onderhoud en goed spelen betekent beslist niet dat het niet nóg beter kan.
De heer De Ruiter ontdekte bovendien dat het niet zo eenvoudig was een goede
vakman hiervoor te vinden.

Beloften werden gedaan, maar niet nagekomen, totdat hij in contact kwam met
de fa. Jan v. Eyk te Terwolde. Opnieuw werd het instrument
nagenoeg geheel beleerd, van een nieuwe blaasbalg voorzien, gestemd, en zelfs
het front door schilderwerk verfraaid.

En alweer werden nieuwe boeken gemaakt, zodat de nu ontstane totaal voorraad
niet meer in zijn geheel meegevoerd kon worden.

Het 12 register tellende orgel is momenteel bij zeer veel
feestelijkheden present al waar het in 9 van de 10 gevallen dikwijls een der
hoogtepunten mag zijn.

Laten we hopen dat de heer De Ruiter er in moge slagen dit orgel voor
Nederland te bewaren want het zou jammer zijn indien we het nog alleen maar
op de grammofoonplaat kunnen beluisteren.

1. De Jordaanwals – Noiret
2. Geef mij maar Amsterdam! – Veriss / De Groot
3. Oh, Johnny! – Valkhoff
4. Ouwe Lindengracht – H. de Groot
5. Kristalwals – Portengen / Veriss
6. Hoera, we hebben centen – Kraft
7. Aan de voet van die ouwe Wester – Sjouwerman

1. Pierement – Veriss / De Groot
2. Och, was ik maar… – Boermans / Luxembourg
3. Sneeuwwals – Koschat
4. De Boerinnekesdans – Marischal
5. Twee reebruine ogen – J. Luders
6. Marina – Granata
7. Uit het grijze verleden – T. van Maurik

Historische gegevens en speellijst zijn overgenomen van de originele
platenhoes van Orgelfeest in de Jordaan – De Canadees,
Telstar Parade TPA 89.512.