Street Organ The Violanta – Volume 1

De Violanta

De Violanta is een klassiek Nederlands straatorgel.
Het instrument heeft 50 toetsen en werd jarenlang gebruikt
op straat in Nederland.

Na een lange periode van gebruik werd het orgel zorgvuldig gerestaureerd.
Volgens het begeleidende boekje werd daarbij zowel het uiterlijk als de
muzikale toestand weer zoveel mogelijk in ere hersteld.

Gebouwd door Gerard Roos

Op de CD wordt Gerard Roos genoemd als orgelbouwer.
Daarmee past De Violanta in de lange Nederlandse traditie van straatorgels
die vaak zijn opgebouwd uit historische instrumenten en later werden verbouwd,
uitgebreid of opnieuw ingericht.

Het front van De Violanta is rijk versierd met geschilderde panelen,
figuren en sierwerk. Boven het midden staat duidelijk de naam
Violanta.

Het Nederlandse straatorgel

In het begeleidende boekje wordt uitgebreid stilgestaan bij de Nederlandse
straatorgeltraditie.

Straatorgels, ook wel pierementen genoemd, werden speciaal
ingericht voor gebruik in de open lucht.
Ze stonden meestal op een driewielige wagen en werden door de straten geduwd.

De muziek werd mechanisch aangestuurd door gevouwen kartonnen orgelboeken.
De gaten in het boek bepalen welke pijpen en functies van het instrument
worden geactiveerd.

Buitenlandse oorsprong, Nederlandse klank

Veel Nederlandse straatorgels hebben hun oorsprong buiten Nederland.
In het boekje worden onder andere Wellershaus,
Gavioli, Gasparini en
Limonaire Frères genoemd.

Vanaf het begin van de twintigste eeuw leverden ook Belgische firma’s
als Decap, De Vreese, Verbeeck en Bursens
instrumenten voor de Nederlandse markt.

Een belangrijke ontwikkeling kwam met Carl Frei,
die zich in 1921 in Nederland vestigde.
Hij ontwikkelde een eigen klank en arrangeerstijl die grote invloed kreeg
op het Nederlandse straatorgel.

Van straatorgel tot erfgoed

Het boekje beschrijft ook hoe de positie van straatorgels in Nederland veranderde.
In grote steden als Amsterdam, Den Haag en Rotterdam waren er perioden waarin
het gebruik sterk werd beperkt.

Later ontstond meer waardering voor de instrumenten als onderdeel van het
Nederlandse muzikale erfgoed.

Eigenaren en exploitanten moesten hun instrumenten in goede staat en stemming houden.
Ook werd geregeld hoeveel orgels op straat mochten spelen en waar dat was toegestaan.

Daarnaast werden wedstrijden georganiseerd waarbij zowel de kwaliteit van de
arrangementen als het functioneren en de klank van de orgels werden beoordeeld.

Een afscheid uit Nederland

Het boekje noemt Nederlandse straatorgels die naar het buitenland verdwenen
zogenaamde Good-bye Organs.

De Violanta behoort tot die groep.
Na haar Nederlandse straatleven verhuisde het orgel naar Amerika,
waar het opnieuw werd gebruikt en opgenomen.
     

Speellijst

Productie

De CD werd geproduceerd onder leiding van
Ton van der Heyden.

Johanna van der Heyden wordt vermeld als artistic director.
De opname en productie werden verzorgd door Eric Doney.
De hoesillustratie is van Robert Doney.