't Piepenrek Het Oldenzaalse draaiorgel 't Piepenrek is tussen 1880 en 1895 als straatorgel gebouwd door de firma Hooghuys te Grammont in België. Sindsdien is het instrument in diverse handen geweest. Omstreeks 1930 heeft de bekende Brummense draaiorgelbouwer Van Deventer het orgel van de heer Vermeulen uit Roosendaal gekocht. In de zesti- ger jaren heeft Van Deventer het draaiorgel doorverkocht...
’t Piepenrek
’t Piepenrek
Het Oldenzaalse draaiorgel ’t Piepenrek is tussen 1880 en 1895 als straatorgel gebouwd door de firma Hooghuys te Grammont in België. Sindsdien is het instrument in diverse handen geweest. Omstreeks 1930 heeft de bekende Brummense draaiorgelbouwer Van Deventer het orgel van de heer Vermeulen uit Roosendaal gekocht. In de zesti- ger jaren heeft Van Deventer het draaiorgel doorverkocht aan de heer Van Wassenaar in Deventer, waarna het in 1979 bij draaiorgelbouwer H. Veeningen uit De Wijk is terechtgekomen. Deze heeft het instru- ment grondig nagekeken en waar nodig gerestaureerd. Vanaf 1981 is de Stichting Stadsorgel Oldenzaal de trotse eigenaar van het instru- ment. De naam ’t Piepenrek is bedacht door stadsmusicus Karel Borghuis. De kunstschilder Ton Anconé heeft het orgel beschilderd. Op 9 mei 1981 is ’t Piepenrek aan de Oldenzaalse bevolking gepre- senteerd. Sindsdien is het een bekende sfeermaker in en om Oldenzaal. In het voorjaar van 1999, voor de opname van deze eerste cd, heeft orgelbouwer Veeningen ’t Piepenrek grondig gerenoveerd. Bij deze gelegenheid zijn ook de kleppers gemonteerd.
’t Piepenrek is oorspronkelijk gebouwd als een cilinderorgel. Voor kenners is dit nog te zien aan de achterzijde van het orgel. Zoals de meeste straatorgels, is ook ’t Piepenrek nu een boekorgel. Een van gaten voorzien, kartonnen orgelboek wordt over een zogenaamd ‘kla- vier’ geleid. Met behulp van het gaatjespatroon wordt de luchtstroom van de blaasbalg naar de verschillende pijpen, trommels, kleppers en bellen van het orgel gestuurd. Ook de registers, reeksen pijpen met dezelfde klankkleur, worden door het orgelboek bediend. ’t Piepenrek is een 56-toetsorgel met twee registers. Nog steeds is het mogelijk de blaasbalg van ’t Piepenrek handmatig, door middel van een draaiwiel, te bedienen. Meestal wordt echter de comfortabele, minder vermoei- ende en zeer gelijkmatig lopende elektromotor gebruikt om de blaas- balg en het loopwerk van het orgelboek in beweging te houden. Ook in dit laatste geval is het mogelijk het speeltempo van een compositie te beïnvloeden.
